MOSKOVA RADYOSU:
BOĞAZLAR'LA İLGİLİ YENİ PROJE
Moskova Radyosu'nun ilginç iddiası: "Boğazlar bir
uluslararası deniz yoludur ve Boğazlar'la ilgili
problemler, bu arada büyük tankerlerin Boğazlar'dan
geçişi problemi tüm ilgili tarafların çıkarları ve
tedirginliği hesaba katılarak ortak çabalarla
çözülmelidir."
ANKARA, 22/07(BYE)--- Moskova Radyosu'nun
21.07.2004 tarihli 17.00-17.30 Türkçe
yayınından:
Rusya ve Türkiye, Boğazlar'da seyrüsefer probleminin
çözümü konusundaki ortak yaklaşımın örneğini
veriyorlar. Yorumcumuz Anatoli Korizki şunları yazdı:
Boğazlar bir uluslararası deniz yoludur ve
Boğazlar'la ilgili problemler, bu arada büyük
tankerlerin Boğazlar'dan geçişi problemi tüm ilgili
tarafların çıkarları ve tedirginliği hesaba
katılarak ortak çabalarla çözülmelidir.
Bu düşünce uzun yıllardır Karadeniz ülkelerinin
başkentlerinde, başlıca petrol şirketlerinin
karargahlarında ve değişik uluslararası örgütlerde
de sıkça belirtiliyor. Maalesef pek çok sözler
söyleniyor, ama gayet az işler yapılıyor.
En nihayet Rusya ve Türkiye tarafında bir ortak
teklif öne sürüldü. Bu teklifin uygulanmasıyla
Boğazlar'a düşen külfeti hafifletme yolunda gerçek
bir adım atılabilir.
Transneft Rus devlet şirketi ve Anadolu Türk
şirketleri gurubu tarafından, Boğazları dolaşacak
Rusya-Türkiye petrol boru hattı döşemesine ilişkin
sözleşme imzalandı. İlgili proje Türkiye Maliye
Bakanlığı'nda uzmanlar tarafından değerlendiriliyor.
Proje, petrol taşımakla uğraşan ve Boğazlar'ın çok
yüklü oluşundan dolayı belirli zorluklar çeken büyük
ulaştırma şirketlerinin ilgilisi çekti.
2003 yılında, Boğazlar üzerinden, 1997 yılındakine
oranla iki kattan fazla -135 milyon ton- petrol
taşındı.
Yukarıda sözü geçen projeyle, Karadeniz kıyısındaki
terminal ile Ege denizi kıyısındaki İbrikbaba
terminali arasında 193 km. uzunluğunda petrol boru
hattı döşenmesi öngörüldü.
Bu boru hattı vasıtasıyla yılda 50 ila 60 milyon ton
petrol taşınması planlanıyor. Uzmanların
hesapladıklarına göre, bu sayede Karadeniz'deki
limanlardan petrol Amerika'nın Houston kentine 11
gün daha erken ulaştırılacak ve bir ton petrol
taşıma masrafı yedi dolar azalacak.
Tabii projenin uygulanması için bazı sorunların
çözülmesi, bu arada petrol boru hattının bedeli
üstüde mutabakata varılması gerekecek. Türk
uzmanlarına göre boru hattı döşenmesi için 443
milyon dolar gerekiyor. Rus şirketinde ise 900
milyon dolar gerekeceğine işaret ediliyor. Böyle
olmakla beraber, açıktır ki, Boğazlar'ı dolaşacak
petrol boru hattı döşenmesiyle ilgili sorunların
çözülmesi ve diğer önlemler sayesinde, tüm ilgili
tarafların çıkarları ve devletlerarası hukuk
kurallarını hesaba alarak Boğazlar'ın kullanılması
problemini hafifletmek mümkün olacak.
Diğer önlemler yanında, Rusya'nın Karadeniz
bölgesinde Rus-Türk ortak operatör şirketi
kurulmasına ilişkin teklifi ilgiye değerdir.
Bu teklifin uygulanması sayesinde Boğazların teknik
araçlarla donatılması ve seyrüsefer güvenliğinin
sağlamlaştırılmasıyla ilgili sorunlar daha çabuk
olarak çözülebilecek.