5 temmuz 2004 

‘Transneft İbrikbaba’ya gelecek

(Dmitriy Koptev haberi)

http://www.gazeta.ru/2004/07/05/oa_126073.shtml

Boğazları by-pass edecek petrol boru hattının Rus projesine göre yapılması konusunda Transneft, Türk hükümeti nezdinde lobi çalışmaları yürüten, bir ortak buldu. Bu petrol boru hattıyla, Kazak petrolleri de dahil olmak üzere, petrolün Ege denizi kıyısındaki İbrikbaba aktarılması ve oradan da ABD’ye taşınması mümkün olacaktır. 

Türk ekonomi bakanı Boğazı by-pass edecek Rus ‘Transneft’ firmasının Türk girişimcilerle birlikte geliştirdikleri  petrol boru hattı inşaatı projesini incelemektedir. 

Bu plana göre, Karadeniz kıyısındaki Kıyıköy limanı ile Ege denizindeki derin limanı bulunan İbrikbaba limanını birleştirecektir.  

Bu planın gerçekleşmesi halinde Rusya’nın Karadeniz limanlarından  İstanbul ve Çanakkale boğazları üzerinden tankerlerle yapılan petrol sevkıyatı by-pass edilerek karadan yapılması temin edilecektir. Projenin hayata geçmesi ile taşımacılıktaki mesafe ve harcamalar önemli ölçüde azaltılacaktır. Projenin Türk hükümetine tanıtılmasını ‘Transneft’ ile işbirliği anlaşmasını imzalayan   Caspian Trans Co şirketinin başkanı Okan Tapan üstlendi. İngiltere’de tescil edilmiş bulunan Caspian Trans Co. Şirketi Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan petrolünün Gürcistan’ın Batum liamanı üzerinden taşınmasında uzmanlaşmıştır. Kendileri de diğer taşımacı firmalar gibi Türk Boğazlarının aşırı yoğun olmasından dolayı sıkıntıları var. Bu sebepten dolayı Sn Tapan’ın Boağzların by-pass edilmesi şeklinde özetlenebilecek Rus projesine olan ilgisi açıktır. 

‘Transneft’ de kendi açısından, Türk hükümetini mevcut projenin Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) petrol boru hattına zararı dokunmayacağı konusunda  ikna edebilecek güçlü bir ortağa ihtiyaç duymaktaydı. 

Yıllık petrol kapasitesi yıllık 50 milyon ton olan BTC petrol boru hattı Hazar Denizi petrolünün Türk Boğazları kullanılmadan taşınabilmesi için özel olarak tasarlanmıştı.  Bu petrol boru hattının inşası ekonomik olmaktan çok politik olduğu için Türk hükümetinin bu petrol boru hattına rakip olacak başka bir güzergaha olumlu bakmayacakları açıktır.  

Buna rağmen Sn Tapan misyonu başarıyla tamamlamıştır. 

Financial Times muhabirine ‘bu konuda biz sn. Recep Tayip Erdoğan’ın olurunu aldığını’ belirten Türk girişimcisi ‘İstanbul’un eski belediye başkanı olarak, her hangi başka birisinden farklı olarak, kendisi İstanbul’un emniyeti ile ilgili sorunları çok iyi anlıyor’ dedi.  

Bu ifade ile Boğazlar üzerinden yapılan sayısız petrol tankerler seferlerinin İstanbul için ifade ettikleri tehlikeye dikkat çekmiştir.

 Türk hükümetinin pozisyonu Kazakistan’da yeni petrol rezervlerinin bulunması ve sondaj çalışmalarının başlamış olması yumuşatmıştır. Gelecek yıldan itibaren Kazak petrolcüleri 30 milyon ton daha fazla petrol satabileceklerini hesaplamaktadırlar. Bu miktar, söz verilen ve artan petrol üretimi de dikkate alınarak, BTC petrol boru hattının kapasitesini doldurabilecek bir miktardır.  

FBK stratejik incelemeler şirketi başkanı İgor Nikolaev’in görüşüne göre ‘görüşmeler sırasında Rusya’ya da her iki petrol boru hattının (BTC ve Kıyıköy-İbrikbaba) kapasitelerinin doldurulmasıyla ilgili bazı garantilerin verilmiş olması ihtimalini göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etmiştir. 

Bu düşüncenin doğru olduğunu kabul edersek Rusya’nın BTC petrol boru hattı konusundaki görüşünün esaslı olarak değiştiğini kabul etmek gerekir. Rusya son döneme kadar BTC üzerinden petrol taşımacılığını kategorik olarak reddetmiştir.  İgor Nikolaev, Türkiye’nin de Rusya ile petrol taşımacılığı konusundaki işbirliğinin kayda değer bir gelişme olduğunu düşünüyor. Bize artık mevcut petrol boru hattı projesine katılımı, proje sahipleri şartları ile, teklif edilen bir ülke olarak değil de, eşit haklar sahip hatırı sayılır petrol üreticisi bir ülke olarak, değerlendirmektedirler. Öyle bir ülke ki kavga etmektense işbirliği yapmanın daha iyi olduğu bir ülke. 

Okan Tapan’ın ifadesine göre İbrikbaba limanından ABD pazarına ihracat yapılacaktır. Nakliyat süersi 11 gün ve taşıma ücreti 7USD/ton’a düşecektir.  

Türk uzmanlara göre Kıyıköy – İbrikbaba petrol boru inşaatının yaklaşık 443 milyon USD’ye mal olması beklenirken; ‘Transneft’ uzmanlarına göre bu rakam 900 milyon USd’dir.

 (Rusçadan tercüme eden: Av. Yüksel ŞAHİN)