HÜRRİYET : "İLHAM, BAKÜ-CEYHAN'DAN
İMTİNA EDİYOR"
Hatırlatalım ki,
Kazakistan Cumhurbaşkanı Nazarbayev de Kazakistan petrollerinin BTC'yle
nakledilmeyeceğini açıklamış bulunuyor. İlham Aliyev'in Ukrayna ve Rusya'yla
yaptığı gizli müzakerelerden hareketle, Kazakistan petrollerinin de Aktau-Novorossiysk
hattıyla nakledileceğini söyleyebiliriz. BDT'nin otoriter ve yarı monarşik
rejimleri artık petrol boru hatlarıyla bir birlerine bağlanarak iktidarları
için güvenlik ağı kurmayı amaçlıyorlar. Bu durum, Batı'yı Hazar havzasından
çıkartması ve Gürcistan üzerinde tam bir kontrol sağlaması için Rusya'ya
büyük bir olanak sunuyor.
BAKÜ, 20/02(BYE)--- Tirajı günde 2.500 olan muhalefet eğilimli Hürriyet
gazetesinin 20 Şubat 2004 tarihli sayısında, Müşfig imzasıyla ve yukarıdaki
başlık altında yayımlanan makale şöyledir:
Azerbaycan
Başbakanı Artur Resizade resmi bir ziyaret için 18 Şubat'ta Ukrayna'ya
gitti. Resizade, Ukrayna Başbakanı Viktor Yanukoviç ve Başbakan Yardımcısı
Andrey Klyuyev'le biraraya geldi. Heyetler arası görüşmede ise ekonomik
işbirliği konusu müzakere edildi. Taraflar 2009 yılına kadar ki ekonomik
program çerçevesinde ilişkileri geliştirme konusunuda mutabakat sağladılar.
Görüşmede ayrıca önümüzdeki günlerde Azerbaycan-Ukrayna ekonomik komisyon
toplantısı yapılması da kararlaştırıldı.
Hazar'ın enerji
kaynaklarının Ukrayna'ya, oradan da Avrupa'ya nakli konusu da görüşmede
müzakere edilen konular arasındaydı. Ukrayna Cumhurbaşkanı'yla yapılan
görüşmede de iki ülke arasındaki ekonomik işbriliği konusu müzakere edildi.
Basında yer alan haberlere göre, Başbakan'ın Ukrayna ziyaretinin amacı Hazar
petrollerinin Odessa-Brodi petrol boru hattıyla Avrupa'ya nakli konusunun
müzakere edilmesiydi. Önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in de
bu amaçla Ukrayna'ya bir ziyarette bulunması bekleniyor.
Azerbaycan
petrollerinin Odessa-Brodi petrol boru hattıyla Avrupa'ya nakli konusu 2001
yılında da Ukrayna tarafından gündeme getirlmişti. Ancak o zaman Azerbaycan
hükümeti bu seçenekle ilgilenmemişti. Hatta bu amaçla dönemin Ukrayna
Başkabakanı Bakü'ye de gelmişti. Ancak Haydar Aliyev, bu projeyi hayata
geçirmek için gerekli ortamın henüz oluşmadığını belirtimişti. Bu nedenle de
Ukrayna bu konuyu bir daha gündeme getirmedi. Uzmanlar Odessa-Brodi hattıyla
petrol nakline en iyi ihtimalle 2006 yılında başlanabileceğini
belirtiyorlar. Çünkü, Azerbaycan petrollerini en yükek kapasiteyle ihraç
edebilecek petrol boru hattı Bakü-Tiflis-Ceyhan'dır ki (BTC), bu hatla yılda
50 milyon ton civarında petrol ihraç edilmesi öngörülüyor. Bu miktarın
üzerinde petrol ihraç etmek için ikinci bir hattan yararlanılması
Azerbaycan'ın üreteceği petrolün miktarına bağlı bulunuyor. Bu miktarın ne
kadar olacağı ise 2006 yılında belirlenebilir. Ancak Azerbaycan hükümetinin
bu konuyu yeniden Ukrayna Devlet Başkanı Kuçma'yla gizlice müzakere etmesi,
İlham Aliyev'in konumunda bir değişiklik olduğunu gösteriyor. Özellikle de
İlham Aliyev'in Rusya ziyaretinden sonra Odessa-Brodi boru hattının
hatırlanması tesadüf olamaz. Şunu da belirtelim ki, Odessa-Brodi hattı
BTC'ye karşı en önemli alternatiflerden birini oluşturuyor. Rusya da son
günlerde BTC'ye alternatif arayışlarına hız vermiş bulunuyor. İlham
Aliyev'in Rusya ziyareti sırasında da ağırlıklı olarak Azerbaycan
petrollerinin Bakü-Novorossisk hattıyla nakledilmesi konusu müzakere edildi.
Rusya'nın bu konuda Aliyev'e güçlü baskılar yaptığı açıkça görülüyor. İlham
Aliyev bu konuda Rusya'yla mutabakat sağlanıp sağlanmadığı konusunu
açıklamaktan çekiniyor. Aliyev, Rusya'nın bu önerisini bir bakış açısı
olarak nitelediyse de bu bakış açısının içeriğinden söz etmedi. Ancak şimdi
Azerbaycan'la Ukrayna arasında yapılan görüşmeler, İlham Aliyev'le Putin'in
Azerbaycan petrollerinin Kuzey güzergahıyla ihraç edilmesi konusunu gizlice
müzakere ettiklerini ortaya koyuyor. Tabii ki, Azerbaycan petrolleri
doğrudan Odessa-Brodi hattına çıkamaz. Bu durum sadece Karadeniz'e çıkışı
olan bir hat aracılığıyla gerçekleşebilir. Ukrayna, Haydar Aliyev döneminde
Bakü-Supsa hattını Karadeniz'in dibinden Odessa-Brodi hattıyla birleştirme
konusunu gündeme getirmişti. Bu durum Ukrayna'ya, Rusya'ya olan enerji
bağımlılığından kurtulma şansı veriyordu. Moldova ise Odessa-Brodi hattını
Romanya'nın Köstence limanına kadar uzatmayı öneriyordu. Bu seçenek hem
Azerbaycan petrollerinin Avrupa'ya nakledilmesini hem de ortak projelerle
GUUAM'ın geliştirilmesini öngörüyordu. Baltık ülkeleri de bu durumda
Azerbaycan petrollerini alabileceklerini belirtmişlerdi. Tüm bu girişimlere
karşın, Haydar Aliyev BTC'den imtina etmedi. Ancak İlham Aliyev'in Rusya'ya
taviz verdiği açıkça ortada. Görünen o ki, İlham Aliyev Bakü-Novorosiysk
hattının Odessa-Brodi hattıyla birleştirilmesini kabul etmiş bulunuyor.
Azerbaycan yakın gelecekte aynı anda hem BTC hem de Bakü-Novorossiysk
hatlarıyla petrol ihraç etme olanağına sahip değil. Bu nedenle de Moskova'da
BTC'yi alternatif güzergahlardan biri olarak nitelemesi, Aliyev'in Kuzey
güzergahına öncelik verdiğini gösteriyor. Gürcistan Cumhurbaşkanı
Saakaşvili'nin Bakü-Novorossiysk hattını Türkiye'ye kadar uzatmayı önermesi,
Tiflis'in de tüm bunlardan haberdar olduğunu ve rahatsızlık duyduğunu
gösteriyor. Böylece, İlham Aliyev'in Haydar Aliyev'in ismini vermek istediği
BTC'yi, iktidarı için Rusya'dan aldığı güvenceye feda etmek zorunda kaldığı
söylenebilir. Bu durum, Rusya'ya BDT'deki stratejik nitelikli enerji
projelerini kontrol etme imkanı verebilir.
Hatırlatalım ki,
Kazakistan Cumhurbaşkanı Nazarbayev de Kazakistan petrollerinin BTC'yle
nakledilmeyeceğini açıklamış bulunuyor. İlham Aliyev'in Ukrayna ve Rusya'yla
yaptığı gizli müzakerelerden hareketle, Kazakistan petrollerinin de Aktau-Novorossiysk
hattıyla nakledileceğini söyleyebiliriz. BDT'nin otoriter ve yarı monarşik
rejimleri artık petrol boru hatlarıyla bir birlerine bağlanarak iktidarları
için güvenlik ağı kurmayı amaçlıyorlar. Bu durum, Batı'yı Hazar havzasından
çıkartması ve Gürcistan üzerinde tam bir kontrol sağlaması için Rusya'ya
büyük bir olanak sunuyor. Ancak Rusya'nın Odessa-Brodi hattının onarımı için
yeterli kaynağa sahip olduğu söylenemez. BTC'nin inşaatı için ise 3 milyar
600 milyon dolar ayrılmış bulunuyor. BTC'nin yüzde 50'si tamamlanmış
durumda. Bu nedenle de İlham Aliyev'in bu kadar riskli adımlar atması ya
Batı'yı dikkate almak istememesinden ya da Kremlin'in baskıları karşısında
güçsüz bir duruma düşmesinden kaynaklanıyor. Bu durum İlham'ın Batı
tarafından cezalandırılması sürecini hızlandırabilir. Çünkü Batı, Azerbaycan
hükümetinden farklı olarak, Azerbaycan petrollerini Aliyev ailesinin şahsi
serveti olarak görmüyor. (BABM/SE)(BRN/ALİ)
(Başbakanlık Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Web Sayfalarından
Alıntıdır)
|