|
NEZAVİSİMAYA GAZETA Bakü-Tiflis-Ceyhan projesini ilk başlatanların, bu projeden en çok karı elde edecekleri belliydi. Bu proje sayesinde Azerbaycan, 20 yıl içinde 30 milyar dolar, Gürcistan petrolün Gürcü toprakları üzerinden transit naklinden 500 milyon dolar, Türkiye ise topraklarından geçen petrol boru hattının nakil ücretinden ve Ceyhan'daki terminalin işletilmesinden 1.5 milyar dolar kazanacak. MOSKOVA, 09/12(BYE)--- Tirajı 44 bin olan Nezavisimaya Gazeta'nın 08 Aralık 2003 tarihli NG Dipkuryer ekinde, Anatoli Gordiyenko ve Bakü muhabiri Yalçın Aliyev imzalarıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan yazının özet çevirisi şöyledir: The Guardian gazetesi bir hafta önce sansasyonel bir haber yayımladı. Rusya güvenlik güçlerinde görevli bazı kaynaklara atıfta bulunan gazete, "Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattına sabotaj düzenlemek" amacıyla Rus istihbarat kurumlarının büyük miktarda para tahsis ettiğini bildirdi. The Guardian, "Plan henüz gerçekleştirilmemiştir, ama Rusya askeri istihbaratı, muhtemelen bu eylemin yerine getirilmesi için birkaç grup yetiştirmeye başlamıştır" diye yazdı. Projenin başlıca operatörü olan BP'nin temsilcileri bu konuda yorum yapmak istemiyorlar. Fakat Azerbaycan petrolünün Gürcistan üzerinden Türkiye'ye ve Batı pazarlarına nakledilmesini sağlayacak "büyük boru hattı" üzerinde galiba gerçekten bir gölge oluştu. Bilindiği gibi, ilk aşamada inşaatın finansmanı konusu, bu projenin gerçekleştirilmesinde yaşanan ilk sorun oldu. Daha sonra diğer bir etken ortaya çıktı: Söz konusu boru hattı, iç siyasi durumları karmaşık olan üç devletin toprakları üzerinden geçiyordu ve yatırımcılar sermayelerinin güvenliği konusunda güvence almak istiyorlardı. Fakat sonunda uluslararası finans kurumları, Azerbaycan'daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra paraları tahsis edeceklerini bildirdiler. Ekim ayında İlham Aliyev Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı'na seçildi ve bu olaydan herkes memnun kaldı. Ancak, kasımda Gürcistan'daki siyasi durum değişti. Bakü'deki politikacılar, Gürcistan'da yaşanan iktidar değişikliğinin Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ve Bakü-Tiflis-Erzurum doğalgaz boru hattı gibi ortak projeleri etkileme ihtimalini dışlamıyorlar. Gürcistan'daki son gelişmeleri yorumlayan İlham Aliyev, bu ülkede siyasi istikrarın bozulmasının, söz konusu projelere olumsuz etki yapabileceğini kaydetti. Ancak Cumhurbaşkanı Aliyev, "Gürcistan'daki krizin yakında çözüleceği ve durumun istikrar kazanacağı ümidini de ifade etti. Bakü-Tiflis-Ceyhan projesinde hisselerin yüzde 20'sine ve Bakü-Tiflis-Erzurum projesindeki hisselerin de yüzde 10'una sahip Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi de enerji projeleriyle ilgili bir bildiri yayımladı. Şirket Başkanı Natık Aliyev, Gürcistan'da iktidar değişikliğinin ve yakında yapılacak olan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının inşaat işleri grafiğini geciktirebileceğini bildirdi. BP ise duruma daha iyimser bakıyor. Şirket Başkanı John Brown, bölgedeki siyasi değişikliğin enerji projelerini etkilemeyeceğini ifade etti. "BP-Azerbaycan" basın departmanı konuyla ilgili olarak şu açıklamada bulundu: "Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Bakü-Tiflis-Erzurum projeleri bölgesel projelerdir ve Tiflis'teki gelişmeler -Gürcistan'da iktidara kim gelirse gelsin-, projeleri daha önce etkilemediği gibi ileride de etkilemeyecektir. Projeler Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye'ye önemli bir gelir sağlayacak ve üç ülkenin ekonomisinin kalkınmasına yardımcı olacaktır. Halen Gürcistan'da çalışmalar başarıyla sürdürülmekte ve projeler plana göre gerçekleştirilmektedir". Hatırlatalım: BP, Bakü-Tiflis-Ceyhan hisselerinin yüzde 30.1'ine, Bakü-Tiflis-Erzurum hisselerinin ise yüzde 25.5'ine sahiptir. Bu arada Gürcistan üzerinden nakledilen Azerbaycan petrolünün miktarı şimdiden önemli derecede azaldı. Petrol taşımacılığı pazarında çalışan yabancı şirketler, bunun nedeninin siyasi olmaktan ziyade, İstanbul Boğazı'ndaki tıkanmadan kaynaklandığını belirterek, herkesi teskin etmeye çalışıyorlar (İstanbul Boğazı'ndaki tıkanma yüzünden, Gürcistan limanları yakınlarında, trenlerle getirilen ve halen petrolle dolu olan 1.000'den fazla vagon tanker boşaltılmayı bekliyor). Başlıca operatörün (BP'nin) iyimserliği, kredi verilmesi şeklinde de ciddi bir destek kazandı: Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, toplam maliyeti 3.6 milyar dolar olan Bakü-Tiflis- Ceyhan petrol boru hattının inşası için 125 milyon dolar büyüklüğünde ilk krediyi tahsis etti. Ticari bankalar da o miktarda kredi verecek. Yani iş, ölü noktadan ileriye doğru hareketlenir gibi oldu. Ancak tam bu sırada "büyük boru hattı" üzerine Rus gölgesi düştü. Son zamanlarda Rusya, Azerbaycan petrolünün Bakü-Novorossiysk petrol boru hattıyla nakledilmesi konusunda daha çok ısrar etmeye başladı. Moskova ile Bakü bu boru hattıyla ilgili anlaşmayı 1996'da imzalamışlardı. Halen Azerbaycan, bu boru hattıyla her yıl 2.5 milyon ton petrol pompalıyor. Moskova bu miktarın yetersiz olduğunun işaretini verdi. Rusya Başbakan Yardımcısı Viktor Hristenko'nun Eşbaşkanlık yaptığı "Azeri-Rus Hükümetlerarası Ekonomik İşbirliği Karma Komisyonu"nun toplantısında Rus tarafı, Azeri ortaklarına, hükümetlerarası anlaşmada öngörülen "2002 yılından itibaren Bakü-Novorossiysk boru hattıyla nakledilen petrol miktarının iki katına çıkartılması" gereğini hatırlattı. Viktor Hristenko, anlaşmanın aksine, iki yıldır bu boru hattıyla nakledilen petrol miktarının iki misli azaldığını vurguladı. Buna karşılık Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi Başkanı Natık Aliyev "Rusya toprakları üzerinden daha büyük miktarda nakledilebilecek petrol şu anda yok" dedi. Natık Aliyev, Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi'nin Rusya'ya maksimum yılda 2.5 milyon ton petrol nakledebildiğini bildirdi. Ayrıca Bakü'de, Rus heyetine, Bakü-Novorossiysk boru hattıyla petrol naklinin artırılmasının mümkün olmamasının, doğrudan Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattıyla bağlantılı olduğunun işareti verildi. Zira ilk önce Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattının doldurulması gerekiyor. Petrol sahiplerinin Moskova'yla tartışmalarında başka gerekçeleri de var. Örneğin Natık Aliyev, "Azerikrude" tipi yüksek kaliteli Azeri petrolünün Novorossiysk'te Rus URALS tipi petrolle karıştırılarak daha ucuz fiyatla satılmasının Azerbaycan'ı kaygılandırdığını belirtti. Anlaşılan, Bakü bu tür kayıplara razı değil. Bakü-Tiflis-Ceyhan projesini ilk başlatanların, bu projeden en çok karı elde edecekleri belliydi. Bu proje sayesinde Azerbaycan, 20 yıl içinde 30 milyar dolar, Gürcistan petrolün Gürcü toprakları üzerinden transit naklinden 500 milyon dolar, Türkiye ise topraklarından geçen petrol boru hattının nakil ücretinden ve Ceyhan'daki terminalin işletilmesinden 1.5 milyar dolar kazanacak. Bu hesaplamalarda Rusya yok. Belki de Moskova, Bakü-Novorossiysk boru hattıyla nakledilen petrol miktarının artırılmasında ısrar ederek durumu düzeltmeye çalışıyor. Bu durumda The Guardian gazetesindeki "sansasyonel" haber, o kadar da akıl almaz bir iddia gibi algılanmamalı.
(Başbakanlık Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Web Sayfalarından Alıntıdır)
|